Olijfolie uit Alicante: vloeibaar goud

De olijfboomgaarden van het Alicantijnse binnenland produceren al eeuwenlang olijfolie van uitzonderlijke kwaliteit. In de comarca's El Comtat en L'Alcoia, tussen de bergen en valleien, groeien olijfbomen die soms honderden jaren oud zijn. Ontdek hoe deze olie wordt gemaakt, welke soorten je moet kennen en waar je de beste olijfolie proeft en koopt.

Olijfbomen in de provincie Alicante

De provincie Alicante heeft een lange olijfolietraditie die teruggaat tot de Romeinse tijd. De olijfbomen groeien vooral in het bergachtige binnenland, waar het klimaat ideaal is: warme, droge zomers en koele winters met net genoeg regen.

In de comarca's El Comtat, L'Alcoia en het Medio Vinalopo staan duizenden hectares olijfboomgaarden. Veel bomen zijn eeuwenoud en geven olijven met een bijzonder complexe smaak. De oude bomen produceren minder fruit dan jongere exemplaren, maar de kwaliteit is onovertroeffen.

De olijvenoogst vindt plaats van oktober tot januari. Traditioneel werden de olijven met de hand geplukt of met stokken uit de boom geslagen. Tegenwoordig wordt ook machinale oogst gebruikt, maar veel kleine producenten houden vast aan de ambachtelijke methode voor de beste kwaliteit.

Lokale olijfvarieteiten

De provincie Alicante heeft eigen olijfvarieteiten die nergens anders ter wereld groeien. De belangrijkste zijn:

• Blanqueta - de meest verbouwde variëteit in Alicante, geeft een fruitige olie met een licht bittere afdronk en tonen van groene amandel en artisok
• Villalonga - produceert een zachte, mild-fruitige olie met een delicate smaak, populair bij mensen die geen sterke bitterheid willen
• Alfafara - een zeldzame variëteit met een krachtige, pittige smaak en hoge concentratie polyfenolen, zeer gezond
• Changlot Real - geeft een robuuste olie met intense groene tonen en een pepperige afdronk

Elke variëteit heeft zijn eigen karakter. De beste olijfolie wordt vaak gemaakt van een enkele variëteit (monovarietal), waardoor je de unieke kenmerken van die specifieke olijf kunt proeven. Maar er zijn ook uitstekende blends die verschillende variëteiten combineren voor een evenwichtige smaak.

Het productieproces

De productie van extra vergine olijfolie is een ambachtelijk proces dat begint met de zorgvuldige selectie van de olijven. Alleen olijven in perfecte staat worden gebruikt - beschadigde of overrijpe exemplaren worden apart gehouden voor lagere kwaliteitsklassen.

Na de oogst worden de olijven zo snel mogelijk naar de almazara (olijfoliemolen) gebracht, idealiter binnen 24 uur. Hoe sneller de verwerking, hoe beter de kwaliteit van de olie. De olijven worden gewassen, vermalen tot een pasta en koud geperst bij een temperatuur onder de 27 graden Celsius.

Het resultaat is extra vergine olijfolie: de hoogste kwaliteitsklasse, met een zuurgraad van minder dan 0,8%. De olie heeft een intense groene of gouden kleur, een fruitige geur en een complexe smaak met bittere en pittige tonen.

In het binnenland van Alicante zijn er zowel grote cooperatieve molens als kleine ambachtelijke producenten. De cooperatieven verwerken de olijven van tientallen boeren uit de omgeving, terwijl de kleine producenten vaak hun eigen boomgaarden hebben en het hele proces controleren van boom tot fles.

Olijfolie proeven en kopen

Olijfolie proeven lijkt op wijn proeven: je beoordeelt de geur, smaak en afdronk. Professionele proevers gebruiken een blauw glas om de kleur te verbergen, omdat kleur niets zegt over kwaliteit.

Bij een proeverij let je op drie kenmerken:

• Fruitigheid - de mate van fruitige smaken, van groen (onrijpe olijven) tot rijp
• Bitterheid - een positief kenmerk dat duidt op antioxidanten
• Pittigheid - een tintelend gevoel in de keel, teken van vers en gezond

Verschillende olijfolieproducenten in het binnenland bieden proeverijen en rondleidingen aan. Dit is een geweldige manier om het productieproces te zien en de verschillen tussen variëteiten te proeven. De meeste producenten zijn gastvrij en delen graag hun kennis.

Op de markten en in speciaalzaken aan de Costa Blanca vind je lokale olijfolie. Kijk naar het label: Aceite de Oliva Virgen Extra is de hoogste kwaliteit. Let op het oogstjaar en kies voor de meest recente oogst. Olijfolie wordt niet beter met ouderdom - vers is het lekkerst.

Olijfolie in de keuken

Aan de Costa Blanca is olijfolie niet zomaar een ingrediënt maar een levenswijze. Het wordt overal voor gebruikt: bakken, braden, saladedressings, marinades en zelfs voor gebak en desserts.

Een klassiek Spaans ontbijt bestaat uit geroosterd brood met verse tomaat en een flinke scheut olijfolie (pan con tomate). Zo simpel en zo lekker. De kwaliteit van de olie maakt hier het verschil tussen een goed en een geweldig ontbijt.

Alioli, de beroemde knoflookmayonaise, is in essentie niets meer dan knoflook en olijfolie. De kwaliteit van de olie bepaalt de smaak van de alioli. Gebruik een milde, fruitige olie voor de beste resultaten.

Een tip: neem een fles goede Alicantijnse olijfolie mee naar huis. Het is licht, compact, lang houdbaar en een fantastisch souvenir. De smaak zal je doen terugdenken aan je vakantie bij elke salade die je maakt.

Gezondheidsvoordelen

Olijfolie is een van de pijlers van het mediterrane dieet, dat wordt beschouwd als een van de gezondste ter wereld. Extra vergine olijfolie is rijk aan enkelvoudig onverzadigde vetten, antioxidanten en vitamine E.

De polyfenolen in olijfolie hebben ontstekingsremmende eigenschappen en worden geassocieerd met een lager risico op hart- en vaatziekten. De variëteit Alfafara uit Alicante staat bekend om zijn bijzonder hoge polyfenolgehalte.

Het mediterrane dieet, met olijfolie als basis, is door UNESCO erkend als immaterieel cultureel erfgoed. In de dorpen van het Alicantijnse binnenland wordt dit dieet nog dagelijks in praktijk gebracht, met lokale groenten, peulvruchten, vis en natuurlijk olijfolie als rode draad.