El Comtat: het authentieke berghart van de provincie Alicante

El Comtat is de comarca waar het toerisme nog niet is doorgedrongen. Terwijl aan de kust de stranden vol liggen en de terrasjes uitpuilen, gaat het leven in deze bergachtige regio in het binnenland van de provincie Alicante zijn eigen gang. Hier bepalen de seizoenen het ritme: de amandelbloesem in februari, de kersenbloesem in maart, de lavendeloogst in de zomer en de paddestoelenjacht in de herfst. Het is een Spanje dat je niet vaak meer tegenkomt, en juist daarom zo waardevol.

El Comtat ligt ingeklemd tussen de grote bergen van het noorden en de industriestad Alcoy in het zuiden. De comarca omvat een handvol kleine dorpen, met Cocentaina en Muro de Alcoy als belangrijkste plaatsen. Het landschap is spectaculair: groene valleien omringd door kalkstenen bergketens, met de Sierra de Mariola als kroonstuk. Het is wandelparadijs bij uitstek, en een bestemming voor reizigers die het authentieke Spanje willen beleven.

In deze gids ontdek je alles wat El Comtat te bieden heeft. Het is geen comarca voor wie zoekt naar luxe resorts of bruisend nachtleven, maar voor wie op zoek is naar stilte, natuur, gastronomie en echte Spaanse dorpscultuur.

Sierra de Mariola: het groene hart van Alicante

Het Natuurpark Sierra de Mariola is de grote trekpleister van El Comtat en een van de mooiste natuurgebieden van de hele provincie Alicante. Dit bergmassief, dat zich uitstrekt over de grens van de comarca's El Comtat, L'Alcoia en Alto Vinalopo, stijgt tot 1.390 meter en is een ware schatkamer van biodiversiteit.

De Sierra de Mariola staat bekend om zijn enorme rijkdom aan aromatische en medicinale planten. Meer dan 1.200 plantensoorten zijn hier geregistreerd, waaronder tijm, rozemarijn, lavendel, salie en de zeldzame Mariola-tijm die alleen hier voorkomt. In de zomer geuren de berghellingen zo intens dat je het ruikt voordat je het ziet. De honing die de lokale imkers produceren uit deze bloemen is van uitzonderlijke kwaliteit.

Voor wandelaars is de Sierra de Mariola een droom. De wandelroutes zijn talrijk en gevarieerd. De beklimming van de Montcabrer (1.390 meter), het hoogste punt, is een stevige maar belonende dagtocht. De route langs de Cava Gran, een eeuwenoude ijskelder (nevera) waar in vroeger tijden sneeuw werd opgeslagen en naar de kust vervoerd, is historisch fascinerend. De Barranc del Sinc bij Alcoy is een spectaculaire kloof die je door een landschap van hoge rotswanden en weelderige vegetatie leidt.

De bron van de rivier Vinalopo (Font de la Coveta) in de Sierra de Mariola is een magische plek. Het water borrelt op uit de rotsen in een schaduwrijke kloof, omgeven door varens en mos. Het is het beginpunt van de rivier die uiteindelijk via Villena, Elda en Elche naar de zee stroomt. Een korte maar mooie wandeling brengt je er.

Cocentaina en Muro de Alcoy: middeleeuwse charme

Cocentaina is de historische hoofdstad van El Comtat en een stadje dat je verrast met zijn monumentale rijkdom. Het Palau Comtal (grafelijk paleis) domineert de skyline en is een van de best bewaarde middeleeuwse paleizen van de regio Valencia. Het paleis met zijn gotische ramen, ridderzaal en binnenplaats is open voor bezoekers en geeft een indruk van het leven van de Middeleeuwse adel.

Het oude centrum van Cocentaina (Vila) is een labyrint van smalle straatjes die omhoog kronkelen naar de ruines van het kasteel. De middeleeuwse stadsmuren zijn deels bewaard gebleven en de kerken van Santa Maria en El Salvador bevatten kunstwerken van regionale meesters. Op de eerste zondag van november wordt de Fira de Tots Sants gehouden, een van de oudste markten van Spanje die al meer dan 750 jaar bestaat.

Muro de Alcoy, het andere belangrijke stadje van El Comtat, ligt schilderachtig aan de voet van de Sierra de Mariola. Het stadje is compacter dan Cocentaina maar heeft een gezellig centrum met een mooi plein, de Iglesia de San Juan Bautista en een handvol goede restaurants. De omgeving van Muro is ideaal als vertrekpunt voor wandelingen in de Sierra de Mariola.

De kleinere dorpen van El Comtat zijn de echte parels. Agres, aan de noordflank van de Sierra de Mariola, heeft een klooster (Convent d'Agres) dat spectaculair op een rotspunt ligt en uitzicht biedt over de hele vallei. Gaianes, Benilloba en L'Orxa zijn stille dorpjes waar het leven draait om de plaatselijke bar, de kerk en de seizoenen. Het zijn plekken waar je als bezoeker hartelijk verwelkomd wordt.

Kersenbloesem en de seizoenen van El Comtat

El Comtat is een comarca die je het hele jaar door kunt bezoeken, maar elk seizoen biedt een heel andere ervaring. De natuur bepaalt hier het ritme op een manier die je aan de kust niet meemaakt.

De lente is misschien wel het mooiste seizoen. In februari kleuren de valleien wit en roze door de amandelbloesem, een spectakel dat het hele binnenland van Alicante transformeert. In maart en april volgt de kersenbloesem, vooral in de Vall de Gallinera en de valleien rond El Comtat. De kersenbomen in bloei tegen de achtergrond van de bergen zijn een onvergetelijk gezicht. Het is de periode waarin het landschap op zijn groenst en kleurrijkst is.

De zomer is warm maar draaglijk in de bergen. De temperaturen liggen een stuk lager dan aan de kust en de nachten zijn aangenaam koel. Het is de tijd van de lavendeloogst en de lokale feesten. Vrijwel elk dorp in El Comtat viert in de zomer zijn eigen fiestas patronales, met straatfeesten, processies, vuurwerk en traditionele muziek. Het zijn authentieke dorpsfeesten waar iedereen welkom is.

De herfst brengt warme kleuren en culinaire hoogtepunten. De bossen kleuren geel en oranje, de paddenstoelenjacht begint en de oogst van olijven en druiven is in volle gang. Het is de perfecte tijd voor wandelaars: de temperaturen zijn aangenaam en de lucht is helder. De markten staan vol met seizoensproducten als granaatappels, kaki's en noten.

De winter is koud maar helder in El Comtat. Op de toppen van de Sierra de Mariola valt soms sneeuw, wat een sprookjesachtig beeld oplevert. Het is de periode van de matanza (het traditionele varkensslachten) en de bereiding van de embutidos (worstproducten) die de basis vormen van de winterkeuken. De stilte in de bergen op een heldere winterdag is bijna tastbaar.

Gastronomie: de smaken van het binnenland

De keuken van El Comtat is eerlijk bergvoer op zijn best. Vergeet de visgerechten en rijstschotels van de kust; hier draait het om stoofpotten, gegrild vlees, worstjes en groenten uit eigen tuin. Het is de keuken van een landbouwgemeenschap die eeuwenlang heeft geleefd van wat het land bood.

De olleta alcoiana is het meest emblematische gerecht van de regio. Deze rijkgevulde stoofpot, traditioneel bereid in een aarden pot, bevat witte bonen, pompoenen, raap, bloedworst, botifarra (worst), varkensvlees en peren. Het klinkt als een vreemde combinatie, maar het resultaat is een troostend en smaakvol gerecht dat perfect past bij de koude winterdagen in de bergen. Elk restaurant in El Comtat heeft zijn eigen versie.

De embutidos (charcuterie) van El Comtat zijn van uitzonderlijke kwaliteit. De longaniza, botifarra, blanquet en morcilla worden nog steeds op ambachtelijke wijze gemaakt, vaak van varkens die in de bergen hebben gelopen. Op de markten en in de lokale slagerijen vind je producten die je nergens anders in Spanje kunt kopen.

De honing uit de Sierra de Mariola verdient speciale vermelding. Door de enorme diversiteit aan wilde bloemen en aromatische planten heeft de honing hier een complexiteit en diepte die je zelden proeft. Romerohoning (van rozemarijn) en tomillohoning (van tijm) zijn de meest voorkomende varieteiten en vormen een perfect souvenir.

De lokale wijnen en olijfolie zijn eveneens de moeite waard. Steeds meer kleine producenten in het binnenland van Alicante werken biologisch en ambachtelijk, wat resulteert in producten met een uitgesproken terroir. Een bezoek aan een lokale bodega of olijfolieproducent is een heerlijke manier om de streek te leren kennen.

Praktische tips voor El Comtat

El Comtat is het gemakkelijkst te bereiken met een huurauto. De comarca ligt op ongeveer een uur rijden van de luchthaven van Alicante via de snelweg A-7 richting Alcoy. Cocentaina en Muro de Alcoy liggen direct aan de snelweg en zijn goed bereikbaar. De kleinere dorpen bereik je via kronkelende maar goed onderhouden bergwegen.

Er is beperkt openbaar vervoer naar Cocentaina en Muro de Alcoy vanuit Alcoy, maar voor een echt bezoek aan El Comtat heb je eigen vervoer nodig. De bergwegen zijn smal maar over het algemeen in goede staat. Rij voorzichtig, want je deelt de weg met tractors, fietsers en af en toe een kudde geiten.

Accommodatie in El Comtat is beperkt maar charmant. Er zijn casas rurales (plattelandshuisjes) in vrijwel elk dorp, vaak prachtig gerestaureerd met moderne voorzieningen in een historisch jasje. In Cocentaina vind je een paar kleine hotels en pensiones. Het is verstandig om in het weekend en tijdens de feestdagen vooraf te reserveren, want het aanbod is klein.

Restaurants zijn er minder dan aan de kust, maar de kwaliteit is hoog. De lokale restaurants in Cocentaina, Muro de Alcoy en Agres serveren eerlijke traditionele keuken voor zeer redelijke prijzen. Het menu del dia (dagmenu) voor 10-12 euro is een uitstekende manier om de lokale gerechten te proeven. Verwacht geen hippe fusion-keukens, maar wel authentieke smaken en genereuze porties.

Uitstapjes vanuit El Comtat

El Comtat ligt centraal in het binnenland en is een uitstekende uitvalsbasis voor dagtrips naar andere delen van de provincie. De nabijgelegen stad Alcoy (L'Alcoia) heeft een fascinerende industriele geschiedenis en spectaculaire bruggen over diepe ravijnen. Richting de kust bereik je binnen een uur Benidorm en het pittoreske Altea. Het bergdorp Guadalest in de naburige comarca Marina Baixa is eveneens een aanrader voor een daguitstap.

El Comtat is een bestemming voor de ontdekker, de wandelaar en de fijnproever. Het is geen comarca die je overweldigt met bezienswaardigheden of entertainment, maar een die je langzaam voor zich wint met zijn schoonheid, authenticiteit en gastvrijheid. Als je het echte binnenland van de provincie Alicante wilt leren kennen, ver weg van de drukte en het massatoerisme van de kust, dan is El Comtat de plek waar je moet zijn. Neem de tijd, laat de stilte op je inwerken en ontdek een Spanje dat steeds zeldzamer wordt.