Alto Vinalopo: ontdek het best bewaarde geheim van Alicante

Stel je een deel van Spanje voor waar het massatoerisme nog niet is doorgedrongen. Waar je door middeleeuwse straatjes loopt zonder andere toeristen tegen te komen. Waar de lokale bar nog gevuld is met dorpsbewoners die hun middagborrel drinken en waar de natuur ruig en ongerept is. Dat is Alto Vinalopo, de meest landinwaartse comarca van de provincie Alicante.

Alto Vinalopo (Alt Vinalopo in het Valenciaans) ligt ingeklemd tussen de provincies Albacete en Valencia in het noordwesten van Alicante. Het is een wereld van verschil met de drukke kustplaatsen. Hier geen wolkenkrabbers of Britse pubs, maar authentieke Spaanse bergdorpen met kastelen op de heuvels, wijngaarden in de valleien en een rust die je zelden vindt in deze hoek van Spanje.

Villena: de verrassende hoofdstad

Villena is de grootste stad van Alto Vinalopo en meteen ook de grootste verrassing. Met ruim 34.000 inwoners is het een levendige plaats die de meeste toeristen compleet over het hoofd zien. Ten onrechte, want Villena heeft meer te bieden dan menig populaire kustplaats.

Het eerste dat opvalt is het Castillo de la Atalaya, een imposant Moors kasteel dat hoog boven de stad uittorent. Dit goed gerestaureerde kasteel uit de 12e eeuw biedt een fascinerende kijk op de Arabische en christelijke geschiedenis van de regio. De dubbele verdedigingsmuur, de grote toren en de prachtige binnenplaats maken het een van de mooiste kastelen van de provincie. Het uitzicht vanaf de top over de stad en de omliggende vlaktes is adembenemend.

Maar het echte juweel van Villena bevindt zich in het Museo Arqueologico Jose Maria Soler. Hier wordt de Tesoro de Villena (Schat van Villena) bewaard, een collectie gouden en zilveren voorwerpen uit de Bronstijd die in 1963 bij toeval werd gevonden. Met bijna 10 kilogram goud is het een van de belangrijkste prehistorische goudschatten van Europa, vergelijkbaar met de schatten van Troje. De fijne bewerking van de armbanden, schalen en flessen is verbijsterend voor objecten die meer dan 3.000 jaar oud zijn. Onze complete Villena stadsgids vertelt je alles over deze en andere bezienswaardigheden.

Het historische centrum van Villena is compact en goed bewaard. De Plaza de Santiago met de gotische kerk van Santiago Apostol, het Palacio Municipal in renaissancestijl en de smalle straatjes van de oude Moorse wijk vormen samen een aangenaam geheel om te verkennen. Op donderdagochtend is er een grote markt waar de hele stad samenkomt.

Biar, Banyeres en de kastelenroute

Alto Vinalopo is kastelenland bij uitstek. Vrijwel elk dorp in de comarca heeft zijn eigen kasteel of burcht, een erfenis van de eeuwenlange strijd tussen Moren en Christenen om dit strategische grensgebied. Een route langs deze kastelen is een van de mooiste manieren om de comarca te verkennen.

Biar is een schilderachtig bergdorp met een kasteel dat spectaculair op een rotstop troont. Het Castillo de Biar dateert uit de 12e eeuw en bezit een van de zeldzame Almohade-gewelven van Spanje. Het dorp zelf, met zijn witte huizen die tegen de berghelling geplakt lijken, is een plaatje. De Moros y Cristianos van Biar in mei behoren tot de oudste van de regio en hebben een intiem, dorps karakter dat verschilt van de grootschalige viering in Alcoy.

Banyeres de Mariola ligt op de grens met de comarca L'Alcoia en is de toegangspoort tot de Sierra de Mariola. Het kasteel van Banyeres, de Torre de la Font Bona, staat op een rots boven de bron van de rivier Vinalopo. Ja, hier ontspringt de rivier die de comarca zijn naam geeft. Banyeres is ook bekend om zijn papierindustrie, die hier al eeuwen bestaat, en om de prachtige wandelroutes naar de bronnen en de bergtoppen van de Sierra de Mariola.

De kastelenroute door Alto Vinalopo verbindt Villena, Biar, Banyeres, Castalla en Sax. Deze laatste twee liggen technisch in andere comarcas, maar vormen samen met de kastelen van Alto Vinalopo een ononderbroken verdedigingslinie uit de Middeleeuwen. In een dag kun je vier of vijf kastelen bezoeken en daarbij door een prachtig landschap van amandelboomgaarden, wijngaarden en olijfgaarden rijden.

Bocairent: de meest spectaculaire grotwoningen van Spanje

Hoewel Bocairent officieel in de provincie Valencia ligt, wordt het vaak in een adem genoemd met Alto Vinalopo vanwege de geografische nabijheid en vergelijkbare sfeer. De Covetes dels Moros (Grotwoningen van de Moren) zijn een absolute must-see als je in deze regio bent.

Hoog in een verticale rotswand, tientallen meters boven de grond, zijn meer dan vijftig kunstmatige grotten uitgehouwen. Het is een mysterieus gezicht dat vragen oproept. Wie heeft dit gemaakt en waarom? Archeologen zijn het er niet over eens. Sommigen dateren de grotten uit de Moorse periode, anderen denken dat ze veel ouder zijn. De grotten zijn toegankelijk via een tunnel en trappen die in de rots zijn uitgehakt.

Het dorp Bocairent zelf is een van de mooiste bergdorpen van de Comunitat Valenciana. De Arabische wijk met zijn smalle, kronkelende straatjes en witte huizen is bijna onveranderd sinds de Middeleeuwen. De Plaza del Ayuntamiento is het sociale centrum waar je op een terrasje de sfeer kunt opsnuiven. Er is ook een 18e-eeuwse stierenarena die uniek is omdat ze volledig in de rots is uitgehakt.

Wijn en gastronomie uit de bergen

Alto Vinalopo is wijnland. De Denominacion de Origen Alicante omvat een flink deel van de comarca, en vooral rondom Villena en Pinoso worden uitstekende wijnen geproduceerd. De Monastrell-druif is de ster van de regio en levert krachtige, fruitige rode wijnen op die steeds meer internationale erkenning krijgen.

Verschillende bodegas in de omgeving bieden proeverijen en rondleidingen aan. De Bodega Sierra Salinas bij Villena en de Bodega Las Virtudes bij Pinoso zijn populaire keuzes. Een wijnproeverij combineren met een bezoek aan een kasteel en een lunch in een lokaal restaurant is de perfecte manier om een dag in Alto Vinalopo door te brengen.

De gastronomie van Alto Vinalopo is eerlijk en stevig, passend bij het bergklimaat. Gazpachos manchegos (niet te verwarren met de koude tomatensoep) zijn een stoofgerecht van ongezuurd brood met wild of konijn. De embutidos (worsten en hammen) uit de bergen zijn fantastisch, evenals de lokale kazen. In het voorjaar zijn de lokale asperges en artisjokken een delicatesse.

Villena staat ook bekend om zijn banketbakkerstraditie. De sequillos (luchtige koekjes) en de tonas (zoet brood) zijn lokale specialiteiten die je in de bakkerijen van de stad kunt kopen. Tijdens de Fiestas del Medioevo in september kun je middeleeuwse gerechten proeven op de markt.

Natuur en wandelen in Alto Vinalopo

De natuur van Alto Vinalopo is ruw en indrukwekkend. Het landschap wordt bepaald door uitgestrekte vlaktes omringd door bergketens, met wijngaarden en amandelboomgaarden die het beeld bepalen. Het is een landschap dat doet denken aan Castilla-La Mancha, met een weidsheid die je elders in de provincie Alicante niet vindt.

De Sierra de la Solana, ten zuiden van Villena, is een prachtig wandelgebied met goed gemarkeerde routes. De beklimming van de Penya Rubia biedt een spectaculair uitzicht over het Vinalopo-dal en de zoutmeren van Villena. In de winter kunnen de toppen met sneeuw bedekt zijn, wat voor een bijzonder gezicht zorgt.

De wandelroutes in de regio varieren van korte rondwandelingen van een uur tot stevige dagtochten door de bergen. De GR-7, een langeafstandspad dat door heel Europa loopt, komt door Alto Vinalopo en biedt prachtige etappes. Ook de Via Augusta, een oude Romeinse handelsweg, is deels als wandelpad gereconstrueerd.

Voor vogelaars is Alto Vinalopo een paradijs. De combinatie van bergen, vlaktes en wetlands rond de zoutmeren van Villena trekt een grote diversiteit aan roofvogels, steppevogels en watervogels. De Laguna de Villena is een van de weinige binnenlandse wetlands van de provincie en herbergt soorten die je aan de kust niet ziet.

Praktische informatie en tips

Alto Vinalopo bereik je met de auto in ongeveer 50 minuten vanuit Alicante-stad via de A-31 richting Madrid. Villena heeft ook een treinstation op de lijn Alicante-Madrid, waardoor je de stad zelfs met het openbaar vervoer kunt bereiken. Voor het verkennen van de dorpen en de natuur is een auto echter onmisbaar.

Accommodatie vind je vooral in Villena, waar enkele hotels en pensiones zijn. In de kleinere dorpen zijn er casas rurales die perfecte uitvalsbases vormen voor wandelaars en natuurliefhebbers. De prijzen zijn aanzienlijk lager dan aan de kust. Een dubbele kamer in een goed hotel in Villena kost vaak de helft van wat je in Benidorm betaalt.

De beste tijd om Alto Vinalopo te bezoeken is het voorjaar (maart-juni) wanneer de amandelbomen bloeien, de temperaturen aangenaam zijn en de natuur op zijn mooist is. De herfst (september-november) is ook uitstekend, vooral voor de wijnoogst en de herfstkleuren. De zomers kunnen heet zijn met temperaturen boven de 35 graden, en de winters zijn koud voor Spaanse begrippen, met nachtvorst en af en toe sneeuw.

Alto Vinalopo is niets voor wie de hele dag op het strand wil liggen. Maar als je het echte Spanje wilt ervaren, met kastelen, wijngaarden, bergdorpen en een gastvrijheid die je alleen vindt op plekken waar toeristen een zeldzaamheid zijn, dan is deze comarca een onvergetelijke bestemming. Het is het Alicante dat de meeste bezoekers nooit ontdekken, en misschien juist daarom zo de moeite waard.